Een toekomst zonder Gronings gas? En overschakelen op… ja, wat eigenlijk? Moet baksteenfabrikant Jasper Vos elektriciteit, waterstof of biogas kiezen?  Dat is zijn dilemma. ‘En wanneer stap je dan in, dat blijft de vraag.’

Auteur: Hester Jansen

Midden in de prachtige uiterwaarden van de Waal bij Haaften ligt één van de baksteenfabrieken van de firma Wienerberger. Baksteen wordt er al heel lang gemaakt langs de Waal. Het proces om bakstenen te maken is in de afgelopen honderden – zo niet duizenden – jaren weinig veranderd, vertelt directeur operations Jasper Vos terwijl hij in de huiselijke directiekamer naar een paar prototypes toeloopt. Een medewerker – rode buik van het baksteenstof – steekt nog even het hoofd om de deur om hem te groeten, maar is snel weg als hij bezoek ontdekt. ‘Het grootste probleem waar wij nu tegenaan lopen’, zegt Vos, ‘is het tegenstrijdige beleid van overheden. Volgens overheidsinstantie A moet je energie besparen, maar B houdt vervolgens weer de samenwerking met een lokale biovergister tegen. Dat schiet niet op.’

Van Gronings naar hoogcalorisch gas

Het Oostenrijkse Wienerberger heeft in Nederland fabrieken gekocht die doorgaans familiebedrijven waren en aan het familiebedrijf-gevoel is nog altijd weinig veranderd. Vos: ‘Wienerberger produceert keramische straatstenen, dakpannen, gevelstenen, binnenmuurblokken.’ De basisgrondstof voor keramisch materiaal is de klei die door de rivier vanuit de Alpen wordt meegenomen met een zich eeuwig herhalend proces. ‘In de fabriek wordt deze grondstof vormgegeven, gedroogd en uiteindelijk gebakken.’ En natuurlijk kost dat bakken verreweg de meeste energie.

‘WE KÚNNEN OVERSTAPPEN NAAR HOOGCALORISCH GAS.’ MAAR HOE DUURZAAM IS DAT?

‘Deze industrie moet het hebben van hoge temperaturen’, vertelt Vos. ‘Een straatsteen wordt gebakken op 1200 graden; een dakpan of baksteen iets lager.’ Het bedrijf heeft al stappen genomen om het energieverbruik terug te dringen: restwarmte wordt nu gebruikt om de stenen te laten drogen. Vroeger kostte dat proces óók nog eens energie. Het energieverbruik van de baksteenfabriek kostte Jasper Vos al flinke hoofdbrekens vanwege de kosten. ‘We hebben in de afgelopen jaren de energie-uitgaven met 20 tot 25 procent weten terug te dringen. De laatste jaren komt daar nadrukkelijk óók nog de klimaatopgave bij.’ Vos zegt dat de Nederlandse fabrieken van Wienerberger de druk extra voelen omdat de Groningse gaskraan is dichtgedraaid. Een gedwongen snelle overgang naar hoogcalorisch gas, helpt namelijk helemaal niet om een baksteenfabriek blijvend te verduurzamen. Vos: ‘We kunnen ons geld maar één keer uitgeven.’

Omschakelen naar andere elektriciteit, waterstof, biogas?

Wienerberger neemt deel aan het emissiehandelssysteem (ETS). Binnen dat systeem worden de emissierechten (of recht op uitstoot van CO2) de komende jaren steeds verder teruggeschroefd en dat legt een flinke druk op de bedrijfsvoering. Vos: ‘Tot op heden hebben we daar goed mee kunnen dealen, maar de verwachting is wel dat we volgend jaar voor het eerst emissierechten moeten bijkopen.’ Technologie om veel zuiniger te bakken, bestaat nog niet. Omschakelen op andere vormen van energie zou wél kunnen. Door middel van elektrificatie, waterstof of biogas. ‘We zijn langere tijd in gesprek geweest over een biovergister in Haaften. Dat leverde een – zeg maar – ‘complexe interactie’ op met de omgeving. De gemeente was bang voor stankoverlast en een toename van het vrachtverkeer. En terwijl overheid A dus zegt ‘je moet besparen’, werkt overheid B werkt tegen zodra je met concrete plannen bezig bent. Dat maakt het voor ons wel erg moeilijk.’

GOKKEN OP EEN BEPAALDE ENERGIESOORT IS GEEN OPTIE. ‘WE MOETEN ZEKERHEID HEBBEN’

Wat wordt de energie van de toekomst?

Bij waterstof vraagt Jasper Vos zich af hoe realistisch de technologie op korte termijn is. ‘Plus het is nu nog zo’n vijf keer zo duur als aardgas. Ook bij deze technologie zou de overheid een richtinggevende keuze moeten maken. Je kunt niet eindeloos blijven afwachten tot de markt dit oplost.’ Omdat de marges op een product als bakstenen beperkt zijn, en de concurrentie moordend is, zijn bedrijven als Wienerberger terughoudend om op een bepaalde technologie te ‘gokken’. Vos: ‘Wanneer stap je in? Dat is voor elk bedrijf de vraag. Als er nog ontwikkeld moet worden, is het wel fijn om te weten dat – waterstof bijvoorbeeld – écht de energie van de toekomst gaat worden. De bv Nederland heeft lange tijd aan het gasnet gehangen. Daar hebben we met elkaar als samenleving flink profijt van gehad. Nu moet het anders, dat onderschrijven wij’, zegt Vos. ‘Maar ons fabrieksproces – dat op gas is ingesteld – kun je niet grootschalig veranderen, zónder te weten wat de energie van de toekomst wordt.’ 

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in opinieblad Forum

Foto: Christiaan Krouwels

Partners van Project Informatieplicht Energiebesparing

Partner logo Koninklijke Metaalunie
Partner logo MKB Noord
Partner logo NRK
Partner logo Koninklijke Horeca Nederland
Partner logo Stichting Clok
Partner logo INretail
Partner logo Ondernemend Lansingerland
Partner logo VNHI
Partner logo Koninklijke Nederlandse Slagers (KNS)
Partner logo Stichting Belangenbehartiging Nederlandse Golfkartonindustrie
Partner logo Evofenedex
Partner logo EPV
Partner logo FME
Partner logo Bedrijvenkring Ondernemend Veenendaal (BOV)
Partner logo Energie Samen Rivierenland
Partner logo NBOV
Partner logo Techniek Nederland
Partner logo BOVAG
Partner logo MKB Midden Nederland
Partner logo KAVB
Partner logo FTN
Partner logo NL Actief
Partner logo Nederland ICT
Partner logo VOA
Partner logo NSO
Partner logo BIK
Partner logo KVGO
Partner logo NVG
Partner logo LWV
Partner logo Modint
Partner logo OVSV
Partner logo Bouwend Nederland
Partner logo Vakcentrum
Partner logo DDA
Partner logo MKB Nederland Regio Zwolle
Partner logo FOCWA
Partner logo VNO-NCW Midden
Partner logo MKB Eindhoven
Partner logo Vastgoed Belang
Partner logo RECRON
Partner logo VNO-NCW West
Partner logo VNO-NCW Brabant Zeeland
Partner logo BETA
Partner logo Detailhandel Nederland
Partner logo VACO
Partner logo MKB Limburg
Partner logo Kartoflex
Partner logo MKB Amsterdam
Partner logo LTO
Partner logo VNO-NCW Noord
Partner logo EnergieCollectief Utrechtse Bedrijven
Partner logo MKB Rotterdam Rijnmond
Partner logo NVKT
Partner logo DPG
Partner logo MKB Utrecht
Partner logo St. DEC Liemers
Partner logo Koninklijke CBM
Partner logo Tuinbranche Nederland

Pin It on Pinterest

Share This